DEHB, Dikkat Eksikliği

Atomoksetin (Strattera) – Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu

Atomoksetin ( Strattera ) nedir, Metilfenidat atomoksetin ilişkisi, yetişkinlerde dikkat eksikliği ilaçları concerta, ritalin, strattera nedir?

Avatar Written by ptcN
· 5 min read >
Atomoksetin Strattera nedir, dikkat eksikliği ilaçları

Atomoksetin nedir?

Atomoksetin ( strattera ), beyindeki kimyasalları etkileyen, noradrenalin geri alım inhibitörünü tetikleyen, hiperaktivite ve dürtü kontrolüne katkıda bulunan bir ilaçtır. Wikipedia

Formül: C17H21NO
Molar Kütle: 255,36 g/mol
CAS Numarası: 82248-59-7
PubChem Bileşik Kimlik Numarası: 54841
ChemSpider Kimliği: 49516

--- Advertisment ---

Atomoksetin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (bknz:DEHB nedir?) tedavi etmek için kullanılır.

Türkiye’de Atomoksetin’i Strattera adıyla satılmaktadır. Dikkat eksikliği tedavisi için kullanılması FDA tarafından onaylı ilaçtır.

Uyarıcı gurubunda bulunmayan Strattera, metilfenidat*la eşit salınımlarda olduğunu araştırmacılar tarafından onaylanmıştır.

--- Advertisment ---

* Metilfenidat nedir?

Metilfenidat: Bir tür merkezi sinir sistemi (MSS) uyaranıdır. Ülkemizde, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tedavisinde en sık reçete edilen Ritalin ve Concerta ’nın etki maddesidir.

DEHB ile birlikte; aşırı uyku eğilimi (narkolepsi) ve ileri derece kronik yorgunluk sendromları için de reçete edilmektedir.

Atomoksetin günlük tek doz olarak kullanılabileceği gibi günde eşit aralıklarla da alınabilir. Kontrole tabi olmayan ilaç grubunda yer almaktadır. (yeşil veya kırmızı reçeteye tabi değildir. )

Bu yüzden Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tedavisine ek olarak eşlik eden kaygı bozukluğu (anksiyete) olan ya da tikleri olan hastalarda tercih edilebilir.

Atomoksetin için Önemli uyarı

Dar açılı glokom, Adrenal bez tümörü, kalp hastalığı veya koroner arter hastalığınız ile şiddetli yüksek kan basıncınız varsa atomoksetin kullanmamanız gerekmektedir.

Atomoksetin, özellikle depresyon, zihinsel hastalık veya bipolar bozukluk geçmişiniz varsa, yeni veya kötüleşen psikoza (olağan dışı düşünceler veya davranışlara) neden olabilir.

Atomoksetin inme, kalp krizi ve yüksek tansiyon, kalp hastalığı veya kalp yetmezliği olan kişilerde ani ölüme neden olabilir.

2. Tedavi

Kılavuzlardaki tedavi önerileri incelendiğinde, tüm kılavuzlarda stimulanlar birinci tedavi seçeneğidir. Atomoksetin kullanımına dair kılavuzlar uyum içerisinde değildir.

Kullanım Prosedürleri:

Stimulanlar: Stimulanlar hiperaktivite tedavisinde 1936’dan beri kullanılmaktadır. Stimulanların içerisinde metilfenidat, dekstroamfetamin, karışık amfetamin tuzları ve ön ilaç lizdeksamfetamin dimesilat (LDX) yer alır. Bu maddelerin kısa ve uzun etkili formları bulunmaktadır. Türkiye’de şu anda stimulan olarak sadece kısa ve uzun etkili metilfenidat preparatları mevcuttur. Yasal düzenlemelere göre metilfenidat kontrollü kullanımı olan bir maddedir ve kırmızı reçete ile reçetelenmesi gereklidir. Uzun etkili preparatların kullanımları daha kolaydır, günde bir kere alınmaları yeterlidir, bu durum okulda kullanımı gereksiz kılar ve hem damgalanmayı azaltır hem de gün içerisinde daha sabit ilaç kan seviyesi elde edilmesine izin verir, bu nedenle kötüye kullanım potansiyelleri de daha düşük olabilir. Öte yandan, kısa etkili preparatların kullanımı daha esnektir, dozlamaları daha ince yapılabilir ve daha ucuzdurlar. Bu nedenle bazı uygulama rehberlerinde uzun etkili preparatlara öncelik verilmesi önerilmektedir.

Doz ve kullanım: Kısa etkili metilfenidat preparatlarının etki süresi 1-4 saat olduğu için günde iki veya üç defa kullanılması gerekir. Normalde 5 mg günde iki veya üç kez başlanır ve günde 60 mg’a kadar çıkılabilir. Concerta için 72 mg üzerindeki dozlarda dikkatli olunmalıdır. Genel olarak stimulanlarda doz ile yanıt arasında lineer bir ilişki vardır ancak her hasta için farklı bir doz-yanıt eğrisi izlenir, bu nedenle olguların üçte biri, en azından başlangıçta, düşük dozlara (<15 mg/gün) yanıt verebilir, ancak hastaların çoğunda izlemde dozun arttırılması gerekir. İlaç başlandıktan sonra, belirtiler tamamen düzelene, belirgin yan etkiler görülene veya üst doza erişene kadar, her 1-3 haftada bir ilacın dozu arttırılmalıdır. Uzun etkili metilfenidat preparatları ilk önce kısa etkili preparatlar gibi bir salınım yaptıktan sonra kontrollü salınıma geçerler ve etkileri 8-12 saat kadar sürer, bu nedenle günde bir kez alınmaları yeterlidir. Uzun etkili preparatlara direk başlanabilir, kısa etkili preparatlarla titrasyona gerek yoktur. 16kg’dan daha düşük ağırlıklı çocuklarda kısa etkili preparatlar kullanılmalıdır.

Atomoksetin: Bağımlılık potansiyeli yoktur ve stimulan değildir. Atomoksetin uzun yarı ömrü nedeniyle genelde günde bir kere kullanılır, ancak bazı hastalarda ilacın sabah ve akşamüzeri olarak ikiye bölünmesi ile daha iyi uyum ve belirti kontrolü sağlanabilir. Atomoksetin oral alımdan sonra hemen hemen tam olarak emilir ve yaklaşık 1-2 saat içerisinde maksimum plazma konsantrasyonuna ulaşır. Başlangıç dozu 0.5 mg/kg olarak önerilmektedir, ilacın önerilen üst dozu 1.4 mg/kg/gün veya 85-100 mg/gündür. Atomoksetinin etkinliği 1-2 hafta içerisinde başlar, ancak tam etkisinin görülmesinin 6 haftaya kadar uzayabileceği unutulmamalıdır. Atomoksetinin etki göstermesi için her gün alınması gerektiği özellikle daha önceden stimulan kullanmış olan hastalara hatırlatılmalıdır. İlacın her gün alınmasının gerekli olması, özellikle stimulan kullanırken ilaç doz ve saatlerini tamamen kendisi ayarladığı için yeterli tedavi etkinliği sağlanmayan hastalarda tedavinin daha düzgün kullanılmasına yardımcı olabilir.

Atomoksetine bağlı yan etkiler bulantı, öksürük, iştah azalması, dispepsi, kusma, asteni, sersemlik hissi, kaşıntı, somnolans, yorgunluk, döküntü, sinirlilik ve duygusal labilitedir. İlacı kesmenin en sık nedenlerinden birisi, bazı hastalarda ciddi işlev kaybına yol açabilen duygusal dalgalanmalardır.

İlaç Tatili: İlaç tatilinin genel olarak birkaç nedeni vardır. İlk olarak, ilacın etkisi azalmaya başladığı zaman, olası tolerans gelişimini engellemek için ilaç tatili verilebilir. İkinci olarak, ilaca ara verilerek hastanın ilaca hala gereksimi olup olmadığı veya ilaç almadığı durumda ne kadar farklı olduğu değerlendirilebilir. Üçüncü olarak, bazı hastalar ilaç kullandıklarında kendilerini farklı hissederler (bazen aileleri de) ve ilaca ara vererek “normal” hissetmek isterler. Bir diğer sebep de yan etkileri kontrol etmek için ilaca ara vermektir. Türkiye’de yıllık ilaç kullanım sayılarına bakıldığı zaman, Mart-Mayıs dönemi ile Haziran-Ağustos dönemi arasında stimulanlarda %50-60’a varan, atomoketinde ise %35 civarında bir fark olduğu görülmektedir (24). İlaç kesilmesinin ne kadarının doktor tavsiyesi ile, ne kadarının ise ailenin kendi kararı ile olduğu belli değildir. İlaç tatilinin yan etkiler üzerine olan etkisi ve bu uygulamanın risk-kazanç dengesi sistematik bir biçimde yeteri kadar incelenmemiştir (23).

Okul Öncesi DEHB: NICE kılavuzuna göre (7), okul öncesi çocuklarda ve okul çağındaki orta-hafif şiddetteki DEHB olgularında ilaç tedavisi önerilmemektedir. Bu kılavuza göre, ilaç tedavileri belirgin sorunları olan (hiperkinetik sendrom) çocuklarda kullanılmalıdır, her zaman bir uzman tarafından başlanmalıdır ve mutlaka bütüncül bir tedavi planının (bireysel, aile ve okula yönelik girişimlerle birlikte) parçası olmalıdır. Uygulanabilecek en faydalı ve pratik yöntemlerden birisi, grup anne baba eğitimidir. Anne baba eğitiminde amaç çocuğun komutlara daha iyi uymasının sağlanması ve anne babanın davranışçı prensipleri öğrenmesidir. Okul öncesi çocuklarda ilaç başlanması için, belirtilerin en az 9 aydır devam ediyor olması, en az iki ortamda belirgin işlev bozukluğu olması ve uygun bir şekilde uygulanan davranış müdahalelerine yanıt alınamamış olması gereklidir (4). İlaç başlanmazsa çocuğun okulda ve evde karşılacağı sorunlar (okula devam edememe gibi) göz önünde bulundurulmalıdır.

Stratera yan etkileri

Alerjik reaksiyon belirtileri varsa acil tıbbi yardım alın, kızarıklık, zor nefes alma, dudakların, dilin veya boğazın şişmesi.

Endişiler, panik ataklar, uyku sorunları, huzursuzluk, tedirginlik, saldırganlık, hiperaktiflik veya depresif dürtüsel düşünceleriniz varsa doktorunuza daha kötü olan semptomlarınız rapor edin.

Atomoksetin çocuklarda büyümeyi etkileyebilir. Doktorunuza, bir atomoksetin kullanırken çocuğunuzun boyunun, kilosunun ve diğer gelişimlerinin normal oranda büyüyüp büyümediğini söyleyin.

Aşağıdaki yan etkileri kendinizde hissederseniz kullanmayı bırakın ve doktoru arayın,

  • Kalp problemleri, göğüs ağrısı, nefes almada zorluk, göğüs kafesinin dışarıya doğru çıktığını hissetmek
  • Psikoz belirtileri, halüsinasyonlar, yeni davranış sorunları, saldırganlık, düşmanlık, paranoya
  • Karaciğer problemleri, mide ağrısı, kaşıntı, grip benzeri semptomlar, koyu idrar, sarılık
  • ağrılı veya zor işeme
  • Ereksiyonun acı vermesi veya 4 saatten uzun sürmesi (nadir görülen yan etkidir)

En çok görülen yaygın yan etkileri ise,

  • mide bulantısı, kusma, kabızlık
  • ağız kuruluğu, iştahsızlık
  • ruh değişiklikleri, yorgun hissetmek
  • baş dönmesi,
  • işeme problemleri
  • iktidarsızlık, ereksiyon olma problemleri

Kaynak:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir