Anksiyete

Anksiyete (kaygı)

Anksiyete ile ilgili tüm detayları bulabileceğiniz bu sayfamızı okuyarak anksiyete hakkında merak ettiğiniz her şeyi öğrenebilirsiniz. Eğer anksiyete bozukluğu hakkında bir psikolog ile görüşüp...

Avatar Written by ptcN
· 22 min read >

Anksiyete ile ilgili tüm detayları bulabileceğiniz bu sayfamızı okuyarak anksiyete hakkında merak ettiğiniz her şeyi öğrenebilirsiniz. Eğer anksiyete bozukluğu hakkında bir psikolog ile görüşüp daha detaylı data almak isterseniz bir psikolog ile anında online terapi yapabilir ve ruhsal danışmanlık alabilirsiniz. Şimdi yazımıza başlamış olalım:

Anksiyete (kaygı) bozukluğu yaşayan kişiler ürkü seviyelerinin yükseldiği kriz durumlarında sanki oldukça fena bir şey olacakmış duygusuna kapılarak içinde bulundukları durumu olduğundan daha fena, tehlikeli görme eğilimindedirler. Anksiyete bozukluğu yaşayan kişilerde bu his o denli kuvvetlidir ki sanki asla geçmeyecekmiş şeklinde gelir sadece anksiyete bozuklukları çoğunlukla bilişsel davranışçı terapi uygulamalarıyla rahatça denetim altına alınabilir.

--- Advertisment ---

Anksiyete (kaygı) bozukluğu nedir?


Anksiyete, şiddetli bir korku ve ürkü duygusu hissidir. Bir çok şahıs yaşamdaki mühim vakalar öncesinde kendisini korkmuş, telaşlı hissedebilir. Bu naturel bir duygu durumudur. Beklenen mühim vaka sona erdiğinde korku, ürkü ve anksiyete duyguları da sonlanır. Sadece şahıs, korku ve ürkü duygusunu beklenen vaka geçtikten sonrasında bile yaşam standardını bozacak düzeyde hissediyorsa kişide bir anksiyete problemi olduğundan söz edilebilir.

Anksiyete emare leri nedir?


Kişide bir anksiyete bozukluğu olabileceğini gösteren genel emareler;

  • Sinirli, gerilmiş, huzursuz hissetme 
  • Fena bir şey olacakmış şeklinde hissetme, ürkü duygusu
  • Kalp atışlarında hızlanma
  • Nefes alışın hızlanması
  • Terleme
  • Ellerde titreme
  • Kendini zayıf, kuvvetsiz hissetme
  • Odaklanmakta güçlük, dikkati kaygı yaratan düşünceden uzaklaştırmakta zorlanma
  • Uykuya dalmakta güçlük
  • Mide problemleri, hazımsızlık
  • Kaygıyı denetim etmede güçlük
  • Anksiyeteye niçin olduğu kabul edilen durumlardan kaçınma hissi


Anksiyete (kaygı) bozukluğu yaşayan kişilerdekaygı seviyesinin yükseldiği durumlarda yoğun bir ürkü duygusunun yanında ellerde aşırı terleme, kalp atışlarında hızlanma, nefes almakta güçlük çekme, şiddetli baş ağrıları, mide krampları, sık idrara çıkma şeklinde fizyolojik emareler de görülebilir. 

--- Advertisment ---

Araştırmalar, çoğu zaman çocukluk çağlarında ortaya çıkan anksiyete (kaygı) bozukluklarında hem genetik hem de çevresel faktörlerin beraber rol oynadığını ortaya koyuyor. Araştırmacılar bilhassa erken yaşta yaşanmış olan travmatik olayların bireylerin korku işleme mekanizmalarında hassasiyete yol açarak stres tetikleyicilerine karşı aşırı duyarlı hale gelmelerine yol açtığını da belirtiyor. 

Anksiyete bozuklukları (türleri) nedir?

Sık rastlanan anksiyete türleri: 

  • Obsesif – kompulsif bozukluklar,
  • Ürkü atak,
  • Travmatik stres bozukluğu (TSSB),
  • Genel anksiyete bozukluları,
  • Toplumsal fobi ve belirli bir obje ya da duruma karşı geliştirilen fobi çeşitleri olarak sıralanabilir.

Yaygın Anksiyete Bozukluğu: Yaygın anksiyete bozukluğu, kişinin günlük aktivitelerini sürdürmesine engel olacak şiddette yoğun ve süreğen bir kaygı durumu yaşamasıyla kendisini gösterir.Bu şiddetli ve yoğun kaygı duygusuna, huzursuzluk, sürek li bitkinlik hissi, konsantre olmakta güçlük, kaslarda kasılma ve uykuya dalmakta güçlük şeklinde semptomlar da eşlik edebilir. Yoğun kaygı oluşturan durumlar çoğunlukla günlük ev işleri, rutin toplantılar, işle ilgili olağan durumlarda da kendisini gösterir.

Panik Atak: Ürkü atak yaşayan kişiler ortada hiçbir niçin ya da uyaran yokken birden ortaya çıkan yoğun bir korku ve ürkü hissine kapılırlar. Ürkü atak yaşayan kişilerde ek olarak ellerde terleme, göğüs ağrısı, fazla süratli ya da düzensiz kalp atışları, nefes alamama şeklinde fizyolojik emareler de görülebilir. Ürkü atak yaşayan kişiler çoğunlukla bu durumu “kalp krizi geçiriyorlarmış” ya da “boğuluyorlarmış” şeklinde ifade edebilirler.

Toplumsal Kaygı Bozukluğu: Toplumsal fobi olarak ta adlandırılan toplumsal kaygı bozukluğunda bireyler toplumsal hayata karşı aşağılanacakları, reddedilecekleri ya da üstünlük taslanacakları şeklinde endişelerle yoğun bir kaygı duygusuna kapılırlar. Bundan dolayı toplumsal kaygı bozukluğu yaşayan kişiler insanlarla bir araya gelmekten kaçınabilirler. Toplumsal kaygı bozukluğunun en belirgin örnekleri cemiyet önünde konuşmaktan aşırı korkma, yeni insanlarla tanışmaktan çekinme ya da cemiyet içinde yiyecek & içmekten kaçınma şeklinde kendisini gösterir.

Fobiler: Fobiler, kişide belirli bir obje ye da durumlara karşı gösterilen aşırı korku olarak anlatılır. En sık rastlanan fobiler tayyare fobisi, yükseklik fobisi, kedi- köpek fobisi, kapalı yerde kalma fobisi (klostrofobi), açık alanlara çıkma fobisi (agorafobi) olarak sıralanabilir. Fobiye yol açan objeye karşı duyulan korku kimi zaman o denli şiddetli olabilir ki kişiler günlük aktivitelerinde zorlanmaya başlayabilir.

Agorafobi: Agorafobi, kişinin ürkü atağa niçin olacağını düşündüğü yerlerden ve durumlardan uzak durmasına yol açan bir anksiyete bozukluğudur. Agorafobisi olan kişiler kendilerini savunmasız hissettikleri için açık alanlarda olm aktan kaçınırlar.

Bir sıhhat sorununa bağlı anksiyete bozukluğu: Fizyolojik bir sıhhat probleminin niçin olduğu, şiddetli ürkü ve anksiyete semptomlarını içeren anksiyete bozukluğudur.

Seçici Konuşmazlık Bozukluğu: Çocuklarda görülen bir anksiyete bozukluğudur. Seçici konuşmazlık bozukluğu olan çocuklar konuşma yetilerinde fizyolojik bir sorun olmamasına karşın bazı durumlarda konuşmazlar. Seçici konuşmazlıkbozukluğu olan bir çocuk okulda asla konuşmazken, evde ailesiyle rahatça yazışma kurabilir. Bu durum çocuğun okuldaki başarısını ve toplumsal uyumunu etkileyebilir.

Ayrılma Kaygısı Bozukluğu: Ayrılma kaygısı bozukluğu çocukluk çağlarında görülen, çocuğun ebeveynlerinden ayrılmaya karşı gösterdiği şiddetli kaygıyı ifade eden bir kaygı bozukluğu türüdür.

Anksiyete bozukluğunun sebepleri nedir? (niçin olur?)


Anksiyete bozukluklarının niçin kaynaklandığı tam olarak bilinememekle beraber travmatik yaşam olaylarının ve genetik yatkınlığın anksiyete bozukluklarına niçin olduğu düşünülmektedir.

Tıbbi Nedenler: Bazı kişilerde anksiyete altta yatan tıbbi bir sıhhat sorunundan kaynaklanıyor olabilir. Bazı durumlarda ise anksiyete emareleri tıbbi bir rahatsızlığın ön işaretçileri olabilir.  Anksiyete emarelerine niçin olabilecek bazı tıbbi durumlar şu şekilde sıralanabilir; 

  • Kalp hastalıkları 
  • Diyabet
  • Tiroid problemleri, hipertiroid
  • Solunum yolu problemleri, astım
  • Madde bağımlılığı ya da yoksunluk
  • Kronik ağrılar ve huzursuz bağırsak sendromu
  • Cenk/Kaç mekanizmasını etkileyebilecek ender tümörler

Anksiyete Bozukluğu Testi

Anksiyete (kaygı) bozukluğu nedir?

Anksiyete (kaygı) bozukluğu yaşayan kişiler ürkü seviyelerinin yükseldiği kriz durumlarında sanki oldukça fena bir şey olacakmış duygusuna kapılarak içinde bulundukları durumu olduğundan daha fena, tehlikeli görme eğilimindedirler. Anksiyete (kaygı) bozukluğu yaşayan kişilerde bu his o denli kuvvetlidir ki sanki asla geçmeyecekmiş şeklinde gelir sadece anksiyete (kaygı) bozuklukları çoğunlukla bilişsel davranışçı terapi uygulamalarıyla rahatça tedavi edilebilir.

Anksiyete (kaygı) bozukluğu yaşayan kişilerdekaygı seviyesinin yükseldiği durumlarda yoğun bir ürkü duygusunun yanında ellerde aşırı terleme, kalp atışlarında hızlanma, nefes almakta güçlük çekme, şiddetli baş ağrıları, mide krampları, sık idrara çıkma şeklinde fizyolojik emareler de görülebilir.

Araştırmalar, çoğu zaman çocukluk çağlarında ortaya çıkan anksiyete (kaygı) bozukluklarında hem genetik hem de çevresel faktörlerin beraber rol oynadığını ortaya koyuyor. Araştırmacılar bilhassa erken yaşta yaşanmış olan travmatik olayların bireylerin korku işleme mekanizmalarında hassasiyete yol açarak stres tetikleyicilerine karşı aşırı duyarlı hale gelmelerine yol açtığını da belirtiyor.

Anksiyete emareleri nedir?

Kişide bir anksiyete bozukluğu olabileceğini gösteren genel emareler;

  • Sinirli, gerilmiş, huzursuz hissetme
  • Fena bir şey olacakmış şeklinde hissetme, ürkü duygusu
  • Kalp atışlarında hızlanma
  • Nefes alışın hızlanması
  • Terleme
  • Ellerde titreme
  • Kendini zayıf, kuvvetsiz hissetme
  • Odaklanmakta güçlük, dikkati kaygı yaratan düşünceden uzaklaştırmakta zorlanma
  • Uykuya dalmakta güçlük
  • Mide problemleri, hazımsızlık
  • Kaygıyı denetim etmede güçlük
  • Anksiyeteye niçin olduğu kabul edilen durumlardan kaçınma hissi

Anksiyete (kaygı) bozukluğu türleri nedir?

Toplumda en sık rastlanan anksiyete (kaygı) bozukluklarıobsesif – kompulsif bozukluklar, ürkü ataklar, travmatik stres bozukluğu, genel anksiyete bozukluları, toplumsal fobi ve belirli bir obje ya da duruma karşı geliştirilen fobiler olarak sıralanabilir.

Yaygın Anksiyete Bozukluğu: Yaygın anksiyete bozukluğu, kişinin günlük aktivitelerini sürdürmesine engel olacak şiddette yoğun ve süreğen bir kaygı durumu yaşamasıyla kendisini gösterir.Bu şiddetli ve yoğun kaygı duygusuna, huzursuzluk, devamlı bitkinlik hissi, konsantre olmakta güçlük, kaslarda kasılma ve uykuya dalmakta güçlük şeklinde semptomlar da eşlik edebilir. Yoğun kaygı oluşturan durumlar çoğunlukla günlük ev işleri, rutin toplantılar, işle ilgili olağan durumlarda da kendisini gösterir.

Ürkü Atak: Ürkü atak yaşayan kişiler ortada hiçbir niçin ya da uyaran yokken birden ortaya çıkan yoğun bir korku ve ürkü hissine kapılırlar. Ürkü atak yaşayan kişilerde ek olarak ellerde terleme, göğüs ağrısı, fazla süratli ya da düzensiz kalp atışları, nefes alamama şeklinde fizyolojik emareler de görülebilir. Ürkü atak yaşayan kişiler çoğunlukla bu durumu “kalp krizi geçiriyorlarmış” ya da “boğuluyorlarmış” şeklinde ifade edebilirler.

Toplumsal Kaygı Bozukluğu: Toplumsal fobi olarak ta adlandırılan toplumsal kaygı bozukluğunda bireyler toplumsal hayata karşı aşağılanacakları, reddedilecekleri ya da üstünlük taslanacakları şeklinde endişelerle yoğun bir kaygı duygusuna kapılırlar. Bundan dolayı toplumsal kaygı bozukluğu yaşayan kişiler insanlarla bir araya gelmekten kaçınabilirler. Toplumsal kaygı bozukluğunun en belirgin örnekleri cemiyet önünde konuşmaktan aşırı korkma, yeni insanlarla tanışmaktan çekinme ya da cemiyet içinde yiyecek & içmekten kaçınma şeklinde kendisini gösterir.

Fobiler: Fobiler, kişide belirli bir obje ye da durumlara karşı gösterilen aşırı korku olarak anlatılır. En sık rastlanan fobiler tayyare fobisi, yükseklik fobisi, kedi- köpek fobisi, kapalı yerde kalma fobisi (klostrofobi), açık alanlara çıkma fobisi (agorafobi) olarak sıralanabilir. Fobiye yol açan objeye karşı duyulan korku kimi zaman o denli şiddetli olabilir ki kişiler günlük aktivitelerinde zorlanmaya başlayabilir.

Agorafobi: Agorafobi, kişinin ürkü atağa niçin olacağını düşündüğü yerlerden ve durumlardan uzak durmasına yol açan bir anksiyete bozukluğudur. Agorafobisi olan kişiler kendilerini savunmasız hissettikleri için açık alanlarda olmaktan kaçınırlar.

Bir sıhhat sorununa bağlı anksiyete bozukluğu: fizyolojik bir sıhhat probleminin niçin olduğu, şiddetli ürkü ve anksiyete semptomlarını içeren anksiyete bozukluğudur.

Seçici Konuşmazlık Bozukluğu: Çocuklarda görülen bir anksiyete bozukluğudur. Seçici konuşmazlık bozukluğu olan çocuklar k onuşma yetilerinde fizyolojik bir sorun olmamasına karşın bazı durumlarda konuşmazlar. Seçici konuşmazlıkbozukluğu olan bir çocuk okulda asla konuşmazken, evde ailesiyle rahatça yazışma kurabilir. Bu durum çocuğun okuldaki başarısını ve toplumsal uyumunu etkileyebilir.

Ayrılma Kaygısı Bozukluğu: Ayrılma kaygısı bozukluğu çocukluk çağlarında görülen, çocuğun ebeveynlerinden ayrılmaya karşı gösterdiği şiddetli kaygıyı ifade eden bir kaygı bozukluğu türüdür.

Anksiyete bozukluğunun sebepleri nedir?

Anksiyete bozukluklarının niçin kaynaklandığı tam olarak bilinememekle beraber travmatik yaşam olaylarının ve genetik yatkınlığın anksiyete bozukluklarına niçin olduğu düşünülmektedir.

Tıbbi Nedenler: Bazı kişilerde anksiyete altta yatan tıbbi bir sıhhat sorunundan kaynaklanıyor olabilir. Bazı durumlarda ise anksiyete emareleri tıbbi bir rahatsızlığın ön işaretçileri olabilir. Anksiyete emarelerine niçin olabilecek bazı tıbbi durumlar şu şekilde sıralanabilir;

  • Kalp hastalıkları
  • Diyabet
  • Tiroid problemleri, hipertiroid
  • Solunum yolu problemleri, astım
  • Madde bağımlılığı ya da yoksunluk
  • Kronik ağrılar ve huzursuz bağırsak sendromu
  • Cenk/Kaç mekanizmasını etkileyebilecek ender tümörler

Anksiyete bozuklukları risk faktörleri nedir

Bu alanda meydana getirilen araştırmalar anksiyete (kaygı) bozukluklarında genetik ve çevresel faktörlerin bir arada etkili bulunduğunu gösteriyor. Anksiyete bozukluklarına neden olan başlıca faktörler;

  • Çocukluk çağlarında süregelen utangaçlık, davranışlarda tutukluk
  • Hanım olmak
  • Sınırı olan ekonomik kaynaklara haiz olmak
  • Boşanmış ya da dul olmak
  • Çocukluk çağından itibaren stresli yaşam vakalarına maruz kalmak
  • Kan bağları olan yakın akrabalarda anksiyete bozukluğu teşhisi konması
  • Aile öyküsünde ruhsal problemler olması
  • Öğleden sonrasında tükürükte kortisol seviyesinin artması (Bilhassa toplumsal kaygı bozukluğu risk faktörleri arasındadır)

Anksiyete bozukluğu iyi mi tedavi edilir?

Anksiyete bozukluklarında en sık tercih edilen tedavi şekilleri antidepresan kullanımı ve psikoterapi uygulamalarıdır.

Anksiyete bozuklularının tedavisinde en sık kullanılan psikoterapi uygulamaları konuşma terapisi ve bilişsel davranışçı terapi uygulamalarıdır. Bilişsel davranışçı terapi kişilerde anksiyeteye neden olan fikir kalıplarını tekrardan irdelemelerine ve değişik davranış alışkanlıkları edinmelerine olanak elde eden bir psikoterapi türüdür.

Anksiyete bozukluğunda ne süre bir doktora görünmeliyim?

Bir anksiyete bozukluğunuz bulunduğunu düşünüyorsanız aşağıdaki durumlarda uzman bir psikoterapist ile görüşmeyi tercih edebilirsiniz;

  • Fazla kaygılı olduğunuzu düşünüyorsanız ve bu durum iş, aile ve hususi yaşamınızı etkilemeye başl adıysa
  • Yaşadığınız korku, kaygı ve anksiyetenin kontrolünüzden çıktığını hissetmeye başladıysanız
  • Kendinizi depresyonda hissetmeye başladıysanız, alkol ya da uyuşturucu kullanımı başladıysa
  • Yaşadığınız kaygıların fizyolojik bir sıhhat problemi sebebiyle olabileceğini düşünüyorsanız
  • İntihar ya da ölüm ile ilgili düşünceleriniz başladıysa

Anksiyete ataklarına karşı ne yapabilirim?

  • Hangi tür bir anksiyete bozukluğu yaşadığınızı, emarelerini ve özelliklerini öğrenin.
  • Kesinlikle bir psikoterapist ile görüşmeye başlayın.
  • Anksiyetenin sağlığınızı hem ruhsal hem fizyolojik olarak etkileyen bütünsel bir hastalık bulunduğunu ihmal etmeyin.
  • Anksiyete hücumu yaşadığınızı anladığınız anda sizi destekleyen kişilerle iletişime geçin.
  • Vücudunuzu tertipli olarak hareket ettirin, oturma sürenizi bir saatten uzun tutmayın.
  • Vücudunuzun gereksinim duyan uykuyu aldığından güvenilir olun, gece uykunuzun bölünmemesine dikkat edin.
  • Rahatlama tekniklerini öğrenin.

Ara sıra endişe yaşamak normal bir hayat parçasıdır. Bununla birlikte, anksiyete bozuklukları olan kişilerde sık sık yoğun, aşırı ve sürekli endişe ve günlük durumlar hakkında korku vardır. Çoğu zaman, anksiyete bozuklukları, dakikalar içinde zirveye ulaşan ani yoğun anksiyete ve korku veya terör duygularının tekrarlanan bölümlerini (panik ataklar) içerir.

Bu endişe ve panik duyguları günlük aktivitelere müdahale eder, kontrolü zordur, gerçek tehlikeyle orantılı değildir ve uzun sürebilir. Bu duyguları önlemek için yer veya durumlardan kaçınabilirsiniz. Semptomlar çocuklukta veya gençlik yıllarında başlayabilir ve yetişkinliğe kadar devam edebilir.

Anksiyete bozukluklarına örnek olarak genel anksiyete bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu (sosyal fobi), spesifik fobiler ve ayrılık anksiyete bozukluğu verilebilir. Birden fazla kaygı bozukluğunuz olabilir. Bazen endişe, tedaviye ihtiyaç duyan tıbbi bir durumdan kaynaklanır.

Anksiyeteniz ne olursa olsun, tedavi yardımcı olabilir.

belirtiler

Yaygın anksiyete belirtileri ve semptomları şunları içerir:

  • Sinir, huzursuz veya gergin hissetmek
  • Yaklaşan tehlike, panik veya kıyamet duygusu
  • Kalp atış hızınızda artış
  • Hızlı nefes alma (hiperventilasyon)
  • Terlemek
  • titreyen
  • Zayıf veya yorgun hissetmek
  • Mevcut endişeden başka bir şey üzerinde konsantre olma veya düşünmede sorun
  • Uyku sorunu
  • Gastrointestinal (GI) problemler yaşamak
  • Endişeyi kontrol etmekte zorluk çekmek
  • Kaygıyı tetikleyen şeylerden kaçınma dürtüsüne sahip olmak

Birkaç tür anksiyete bozukluğu vardır:

  • Agorafobi (ag-uh-ruh-FOE-be-uh), korktuğunuz ve paniklemenize ve sizi tuzağa düşürmenize, çaresiz veya utanmanıza neden olabilecek yerlerden veya durumlardan kaçındığınız bir tür endişe bozukluğudur.
  • Tıbbi bir duruma bağlı anksiyete bozukluğu , doğrudan fiziksel bir sağlık probleminden kaynaklanan yoğun anksiyete veya panik belirtilerini içerir.
  • Yaygın anksiyete bozukluğu , kalıcı ve aşırı kaygı ve faaliyetler veya olaylar – hatta sıradan, rutin konular hakkında endişe içerir. Endişe, gerçek durumla orantılı değildir, kontrolü zordur ve fiziksel olarak nasıl hissettiğinizi etkiler. Genellikle diğer anksiyete bozuklukları veya depresyon ile birlikte ortaya çıkar.
  • Panik bozukluğu , dakikalar içinde zirveye ulaşan ani yoğun anksiyete ve korku veya terör duygularının tekrarlanan bölümlerini içerir (panik ataklar). Yaklaşan kıyamet duygusu, nefes darlığı, göğüs ağrısı veya hızlı, çırpınan veya çarpan bir kalp (kalp çarpıntısı) hissedebilirsiniz. Bu panik ataklar, tekrar olmaları konusunda endişelenmelerine veya meydana geldikleri durumlardan kaçınmalarına neden olabilir.
  • Seçici mutizm , çocukların okul gibi belirli durumlarda, evde yakın aile üyeleri gibi başka durumlarda konuşabildikleri zaman bile konuşamamasıdır. Bu, okul, iş ve sosyal işlevselliği etkileyebilir.
  • Ayrılma anksiyetesi bozukluğu , çocuğun gelişim düzeyi için aşırı olan ve ebeveynlerden veya ebeveyn rolleri olan diğerlerinden ayrılmayla ilişkili kaygı ile karakterize bir çocukluk bozukluğudur.
  • Sosyal anksiyete bozukluğu (sosyal fobi) , utanma, kendini bilinçlendirme ve başkaları tarafından olumsuz görülme veya olumsuz görülme endişesi nedeniyle yüksek düzeyde kaygı, korku ve sosyal durumlardan kaçınmayı içerir.
  • Belirli fobiler , belirli bir nesneye veya duruma maruz kaldığınızda büyük endişe ve bundan kaçınma arzusu ile karakterizedir. Fobiler bazı insanlarda panik ataklara neden olur.
  • Madde kaynaklı anksiyete bozukluğu , ilaçların yanlış kullanılması, ilaç alınması, toksik bir maddeye maruz bırakılması veya ilaçlardan çekilmesinin doğrudan bir sonucu olan yoğun anksiyete veya panik belirtileri ile karakterizedir.
  • Belirtilen diğer anksiyete bozukluğu ve belirtilmemiş anksiyete bozukluğu , diğer anksiyete bozuklukları için kesin kriterleri karşılamayan, ancak üzücü ve yıkıcı olacak kadar önemli olan anksiyete veya fobiler için terimlerdir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda doktorunuza danışın:

  • Çok fazla endişeleniyor gibi hissediyorsunuz ve işinize, ilişkilerinize veya hayatınızın diğer kısımlarına müdahale ediyor
  • Korkunuz, endişeniz veya endişeniz sizi üzüyor ve kontrolü zor
  • Depresyonda hissediyor, alkol veya uyuşturucu kullanımında sorun yaşıyorsun veya kaygı ile birlikte başka akıl sağlığı endişeleri yaşıyorsun
  • Kaygınızın fiziksel bir sağlık sorunuyla bağlantılı olabileceğini düşünüyorsunuz
  • İntihar düşünceleri veya davranışlarınız var – eğer durum buysa, derhal acil tedaviye başvurun

Endişeleriniz kendi başlarına gitmeyebilir ve yardım istemezseniz zamanla kötüleşebilir. Endişeniz kötüleşmeden önce doktorunuza veya akıl sağlığı sağlayıcınıza başvurun. Erken yardım alırsanız tedavi etmek daha kolaydır.

Nedenler

Anksiyete bozukluklarının nedenleri tam olarak anlaşılamamıştır. Travmatik olaylar gibi yaşam deneyimleri, zaten kaygıya eğilimli insanlarda kaygı bozukluklarını tetikliyor gibi görünmektedir. Kalıtsal özellikler de bir faktör olabilir.

Tıbbi nedenler

Bazı insanlar için kaygı, altta yatan bir sağlık sorunuyla bağlantılı olabilir. Bazı durumlarda, anksiyete belirtileri ve semptomları tıbbi bir hastalığın ilk göstergeleridir. Doktorunuz endişenizin tıbbi bir nedeni olabileceğinden şüpheleniyorsa, bir sorun belirtisi aramak için testler isteyebilir.

Anksiyete ile ilişkili olabilecek tıbbi sorunlara örnekler:

  • Kalp hastalığı
  • Diyabet
  • Hipertiroidizm gibi tiroid problemleri
  • Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve astım gibi solunum bozuklukları
  • Uyuşturucu kullanımı veya yoksunluğu
  • Alkol, anti-anksiyete ilaçlarından (benzodiazepinler) veya diğer ilaçlardan çekilme
  • Kronik ağrı veya irritabl bağırsak sendromu
  • Belirli savaş veya uçuş hormonları üreten nadir tümörler

Bazen anksiyete, bazı ilaçların yan etkisi olabilir.

Kaygınızın aşağıdaki durumlarda altta yatan bir tıbbi durumdan kaynaklanıyor olması mümkündür:

  • Anksiyete bozukluğu olan kan akrabanız (ebeveyn veya kardeş gibi) yok
  • Çocukken anksiyete bozukluğunuz olmadı
  • Kaygı nedeniyle belirli şeylerden veya durumlardan kaçınmazsınız
  • Yaşam olayları ile ilgisiz görünen ani bir anksiyete olayınız var ve daha önce bir anksiyete geçmişiniz yoktu

Risk faktörleri

Bu faktörler bir anksiyete bozukluğu geliştirme riskinizi artırabilir:

  • Travma. Kötüye kullanım veya travmaya katlanan veya travmatik olaylara tanık olan çocuklar, yaşamın bir noktasında anksiyete bozukluğu geliştirme riski daha yüksektir. Travmatik bir olay yaşayan yetişkinler de anksiyete bozuklukları geliştirebilir.
  • Bir hastalıktan kaynaklanan stres. Sağlık durumu veya ciddi bir hastalığa sahip olmak, tedaviniz ve geleceğiniz gibi konular hakkında ciddi endişe yaratabilir.
  • Stres oluşumu. Büyük bir olay veya daha küçük stresli yaşam durumlarının birikmesi aşırı kaygıyı tetikleyebilir – örneğin, ailede ölüm, iş stresi veya mali durum hakkında devam eden endişe.
  • Kişilik. Belirli kişilik tiplerine sahip insanlar anksiyete bozukluklarına diğerlerinden daha yatkındır.
  • Diğer ruh sağlığı bozuklukları. Depresyon gibi diğer akıl sağlığı bozuklukları olan kişilerde de genellikle bir kaygı bozukluğu vardır.
  • Anksiyete bozukluğu olan kan akrabalarına sahip olmak. Anksiyete bozuklukları ailelerde ortaya çıkabilir.
  • Uyuşturucu veya alkol. Uyuşturucu veya alkol kullanımı veya yanlış kullanım veya yoksunluk kaygıya neden olabilir veya kötüleştirebilir.

Komplikasyonlar

Anksiyete bozukluğuna sahip olmak sizi endişelendirmekten daha fazlasını yapar. Ayrıca, aşağıdakiler gibi diğer zihinsel ve fiziksel koşullara yol açabilir veya kötüleşebilir:

  • Depresyon (sıklıkla bir anksiyete bozukluğu ile ortaya çıkar) veya diğer zihinsel sağlık bozuklukları
  • Madde kötüye kullanımı
  • Uyku sorunu (uykusuzluk)
  • Sindirim veya bağırsak problemleri
  • Baş ağrısı ve kronik ağrı
  • Sosyal izolasyon
  • Okulda veya işte çalışan sorunlar
  • Kötü yaşam kalitesi
  • İntihar

önleme

Birisinin bir anksiyete bozukluğu geliştirmesine neyin neden olacağını kesin olarak tahmin etmenin bir yolu yoktur, ancak endişeli iseniz semptomların etkisini azaltmak için adımlar atabilirsiniz:

  • Erken yardım alın. Kaygı, diğer birçok zihinsel sağlık durumu gibi, beklerseniz tedavi etmek daha zor olabilir.
  • Aktif kalmak. Hoşunuza giden ve kendinizi iyi hissetmenizi sağlayan faaliyetlere katılın. Endişelerinizi azaltabilecek sosyal etkileşimin ve şefkatli ilişkilerin tadını çıkarın.
  • Alkol veya uyuşturucu kullanımından kaçının. Alkol ve uyuşturucu kullanımı kaygıya neden olabilir veya kötüleştirebilir. Bu maddelerden herhangi birine bağımlıysanız, bırakmak sizi endişelendirebilir. Kendi başınıza bırakamıyorsanız, doktorunuza danışın veya size yardımcı olacak bir destek grubu bulun.

Tanı ve Tedavi

Teşhis

Anksiyetenizin fiziksel sağlığınızla ilgili olup olmadığını öğrenmek için birinci basamak bakım sağlayıcınızı görerek başlayabilirsiniz. Tedaviye ihtiyaç duyabilecek altta yatan bir tıbbi durum belirtileri olup olmadığını kontrol edebilir.

Bununla birlikte, ciddi kaygılarınız varsa bir akıl sağlığı uzmanına gitmeniz gerekebilir. Bir psikiyatrist, akıl sağlığı durumlarının teşhisi ve tedavisi konusunda uzmanlaşmış bir tıp doktorudur. Bir psikolog ve diğer bazı akıl sağlığı profesyonelleri anksiyeteyi teşhis edebilir ve danışmanlık sağlayabilir (psikoterapi).

Bir anksiyete bozukluğunun teşhisine yardımcı olmak için zihinsel sağlık sağlayıcınız:

  • Size psikolojik bir değerlendirme yapın. Bu, bir tanıyı saptamaya ve ilgili komplikasyonları kontrol etmeye yardımcı olmak için düşüncelerinizi, duygularınızı ve davranışlarınızı tartışmayı içerir. Anksiyete bozuklukları sıklıkla tanıyı daha zorlaştırabilen depresyon veya madde kötüye kullanımı gibi diğer zihinsel sağlık sorunları ile birlikte ortaya çıkar.
  • Belirtilerinizi DSM-5’teki kriterlerle karşılaştırın. Birçok doktor, anksiyete bozukluğunu teşhis etmek için Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayınlanan Ruhsal Bozuklukların Tanı ve İstatistik El Kitabındaki (DSM-5) kriterleri kullanır.

tedavi

Anksiyete bozuklukları için iki ana tedavi psikoterapi ve ilaçlardır. İkisinin bir kombinasyonundan en iyi şekilde yararlanabilirsiniz. Hangi tedavilerin sizin için en uygun olduğunu keşfetmek biraz deneme yanılma gerektirebilir.

Psikoterapi

Konuşma terapisi veya psikolojik danışmanlık olarak da bilinen psikoterapi, endişe belirtilerinizi azaltmak için bir terapistle çalışmayı içerir. Anksiyete için etkili bir tedavi olabilir.

Bilişsel davranışçı terapi (CBT), anksiyete bozuklukları için en etkili psikoterapidir. Genellikle kısa süreli bir tedavi olan CBT, semptomlarınızı iyileştirmek ve kaygı nedeniyle yavaş yavaş kaçındığınız etkinliklere geri dönmeniz için size özel beceriler öğretmeye odaklanır.

CBT, kaygınızı tetikleyen nesne veya durumla yavaş yavaş karşılaştığınız maruz kalma terapisini içerir, böylece durumu ve kaygı semptomlarını yönetebileceğiniz konusunda güven kazanırsınız.

İlaçlar

Anksiyete bozukluğunuzun türüne ve başka zihinsel veya fiziksel sağlık sorunlarınız olup olmadığına bağlı olarak semptomları hafifletmeye yardımcı olmak için çeşitli ilaçlar kullanılır. Örneğin:

  • Bazı antidepresanlar, anksiyete bozukluklarını tedavi etmek için de kullanılır.
  • Buspiron adı verilen bir anksiyete ilacı reçete edilebilir.
  • Sınırlı durumlarda, doktorunuz benzodiazepinler veya beta blokerler olarak da adlandırılan sakinleştirici gibi diğer ilaç türlerini reçete edebilir. Bu ilaçlar anksiyete semptomlarının kısa süreli rahatlaması içindir ve uzun vadede kullanılması amaçlanmamıştır.

Yaşam tarzı ve ev ilaçları

Anksiyete bozukluğu olan çoğu insan kaygıyı kontrol altına almak için psikoterapiye veya ilaçlara ihtiyaç duysa da, yaşam tarzı değişiklikleri de bir fark yaratabilir. İşte yapabilecekleriniz:

  • Fiziksel olarak aktif tutun. Haftanın çoğu günü fiziksel olarak aktif olmanız için bir rutin geliştirin. Egzersiz güçlü bir stres azaltıcıdır. Ruh halinizi iyileştirebilir ve sağlıklı kalmanıza yardımcı olabilir. Yavaşça başlayın ve faaliyetlerinizin miktarını ve yoğunluğunu kademeli olarak artırın.
  • Alkol ve eğlence amaçlı uyuşturuculardan kaçının. Bu maddeler kaygıya neden olabilir veya kötüleştirebilir. Kendi başınıza bırakamıyorsanız, doktorunuza danışın veya size yardımcı olacak bir destek grubu bulun.
  • Sigarayı bırakın ve kafeinli içecekleri kesin veya içmeyi bırakın. Hem nikotin hem de kafein kaygıyı kötüleştirebilir.
  • Stres yönetimi ve rahatlama tekniklerini kullanır. Görselleştirme teknikleri, meditasyon ve yoga, kaygıyı kolaylaştırabilecek rahatlama tekniklerine örnektir.
  • Uykuyu bir öncelik haline getirin. Dinlenmiş hissetmek için yeterli uyku aldığınızdan emin olmak için elinizden geleni yapın. İyi uyumuyorsanız, doktorunuza danışın.
  • Sağlıklı ye. Sebzelere, meyvelere, kepekli tahıllara ve balıklara odaklanmak gibi sağlıklı beslenme, kaygının azalmasına bağlı olabilir, ancak daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Alternatif tıp

Çeşitli bitkisel ilaçlar kaygı tedavisi olarak incelenmiştir, ancak riskleri ve faydaları anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Bitkisel ve diyet takviyeleri, ilaçlarla aynı şekilde Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından izlenmez. Ne aldığınızdan ve güvenli olup olmadığından her zaman emin olamazsınız. Bu takviyelerin bazıları reçeteli ilaçlara müdahale edebilir veya tehlikeli etkileşimlere neden olabilir.

Bitkisel ilaçlar veya diyet takviyeleri almadan önce, sizin için güvenli olduklarından ve aldığınız ilaçlarla etkileşime girmeyeceklerinden emin olmak için doktorunuzla konuşun.

Başa çıkma ve destek

Bir anksiyete bozukluğu ile başa çıkmak için şunları yapabilirsiniz:

  • Bozukluğunuz hakkında bilgi edinin. Doktorunuzla veya akıl sağlığı sağlayıcınızla konuşun. Özel durumunuza neyin neden olabileceğini ve sizin için hangi tedavilerin en iyi olabileceğini öğrenin. Ailenizi ve arkadaşlarınızı dahil edin ve destek isteyin.
  • Tedavi planınıza sadık kalın. İlaçları belirtildiği şekilde alın. Terapi randevuları alın ve terapistinizin size verebileceği tüm görevleri tamamlayın. Tutarlılık, özellikle ilacınızı alma konusunda büyük bir fark yaratabilir.
  • Harekete geç. Anksiyetenizi neyin tetiklediğini veya strese neden olduğunu öğrenin. Bu durumlarda endişeli duygularla başa çıkmaya hazır olmak için ruh sağlığı sağlayıcınızla geliştirdiğiniz stratejileri uygulayın.
  • Bir günlük tutun. Kişisel hayatınızı takip etmek size ve akıl sağlığı sağlayıcınızın strese neyin neden olduğunu ve kendinizi daha iyi hissetmenize neyin yardımcı olduğunu belirlemenize yardımcı olabilir.
  • Bir kaygı destek grubuna katılın. Yalnız olmadığınızı unutmayın. Destek grupları şefkat, anlayış ve paylaşılan deneyimler sunar. Amerika Akıl Hastalıkları ve Anksiyete ve Depresyon Birliği Ulusal Birliği destek bulma konusunda bilgi vermektedir.
  • Zaman yönetimi tekniklerini öğrenir. Zamanınızı ve enerjinizi dikkatli bir şekilde nasıl yöneteceğinizi öğrenerek kaygıyı azaltabilirsiniz.
  • Sosyalleştirmek. Endişelerin sizi sevdiklerinizden veya etkinliklerden izole etmesine izin vermeyin.
  • Döngüyü bozun. Endişeli hissettiğinizde, zihninizi endişelerinizden uzaklaştırmak için canlı bir yürüyüşe çıkın veya bir hobiye dalın.

Randevunuz için hazırlanıyor

Birinci basamak sağlayıcınızı görerek başlayabilirsiniz. Sizi bir akıl sağlığı uzmanına yönlendirebilir.

Ne yapabilirsin

Randevunuzdan önce aşağıdakilerin bir listesini yapın:

  • Kaygı belirtileriniz. Ne zaman meydana geldiğini, herhangi bir şeyin onları daha iyi veya daha kötü hale getirip getirmediğini ve günlük etkinliklerinizi ve etkileşimlerinizi ne kadar etkilediğini unutmayın.
  • Strese neden olan şey. Son zamanlarda ele aldığınız büyük yaşam değişikliklerini veya stresli olayları ekleyin. Ayrıca geçmişte veya çocukken geçirdiğiniz travmatik deneyimlere de dikkat edin.
  • Akıl sağlığı sorunlarının aile öyküsü. Ebeveynlerinizin, büyükanne ve büyükbabanızın, kardeşlerinizin veya çocuklarınızın zihinsel sağlık sorunları ile mücadele edip etmediklerini unutmayın.
  • Sahip olduğunuz diğer sağlık sorunları. Hem fiziksel koşulları hem de zihinsel sağlık sorunlarını ekleyin.
  • Aldığınız tüm ilaçlar. Herhangi bir ilaç, vitamin, bitki veya diğer takviyeleri ve dozları ekleyin.
  • Doktorunuzdan randevunuzdan en iyi şekilde yararlanmasını isteyecek sorular .

Doktorunuza sormanız gereken bazı temel sorular şunlardır:

  • Endişemimin en olası nedeni nedir?
  • Endişeme neden olabilecek veya kötüleşebilecek başka olası durumlar, psikolojik sorunlar veya fiziksel sağlık sorunları var mı?
  • Teste ihtiyacım var mı?
  • Bir psikiyatrist, psikolog veya başka bir akıl sağlığı sağlayıcısı görmeli miyim?
  • Ne tür bir terapi bana yardımcı olabilir?
  • İlaç yardımcı olur mu? Eğer öyleyse, reçete ettiğiniz ilaca genel bir alternatif var mı?
  • Tedaviye ek olarak, evde atabileceğim herhangi bir adım var mı?
  • Sahip olabileceğim eğitim materyalleriniz var mı? Hangi web sitelerini öneriyorsunuz?

Randevunuz sırasında başka soru sormaktan çekinmeyin.

Doktorunuzdan ne beklenir

Doktorunuz muhtemelen size birkaç soru soracaktır, örneğin:

  • Semptomlarınız nedir ve ne kadar şiddetlidir? İşleyebilme yeteneğinizi nasıl etkiler?
  • Hiç panik atak geçirdiniz mi?
  • Sizi endişelendiren bazı şeylerden veya durumlardan kaçıyor musunuz?
  • Kaygı duygularınız ara sıra veya sürekli midir?
  • Endişe duygularınızı ilk ne zaman fark etmeye başladınız?
  • Özellikle herhangi bir şey kaygınızı tetikliyor veya daha da kötüleştiriyor mu?
  • Herhangi bir şey varsa, kaygı duygularınızı geliştiren nedir?
  • Yakın zamanda veya geçmişte ne tür travmatik deneyimler yaşadınız?
  • Varsa, fiziksel veya zihinsel sağlık durumlarınız nelerdir?
  • Herhangi bir reçeteli ilaç kullanıyor musunuz?
  • Düzenli olarak alkol alıyor musunuz veya eğlence amaçlı uyuşturucu kullanıyor musunuz?
  • Anksiyete veya depresyon gibi diğer akıl sağlığı durumları olan kan akrabalarınız var mı?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir